PIZA NIEMAL BEZ KRZYWEJ WIEŻY

Powoli kolejka się kończy. Czwartek to pożegnanie z Aneczką. Wstałyśmy i wyruszyłyśmy dużo wcześniej do Pizy, by jeszcze zajrzeć na Piazza dei Miracoli.

Zajrzeć i się zachwycić dokumentnie. Teraz już nie dam się zwieść tłumom i „popularesowi” Krzywej Wieży. Cały zespół budowli zasługuje w moim mniemaniu na miano cudu. Nie miałyśmy zbyt wiele czasu, więc zwiedziłyśmy baptysterium oraz katedrę. Zaczęłyśmy od tego pierwszego, gdyż Duomo otwierano o 10.00.

Powolutku zagłębiłyśmy się w świat romańskiej Italii. Już ściany zewnętrzne zapraszają „ do nas, do nas, mamy tyle piękna do zaoferowania!”

Właściwie cały czas przed wylotem Aneczki można byłoby poświęcić na „lekturę” detalu. Nie mogłyśmy sobie pozwolić na taką rozrzutność, więc weszłyśmy do środka. Od razu kroki skierowałam do ambony autorstwa Nicolo Pisano.

Jestem wielkim admiratorem dzieł w wykonaniu rodziny Pisano, a to w baptysterium zaczyna świetlany szlak wielkich kazalnic. Powolutku przyglądałam się rzeźbom, jeszcze nie tak rwącym się z płaszczyzny w przestrzeń, jeszcze bardziej surowym, bardziej antykizującym; gdy nagle poproszono wszystkich o ciszę i do uszu spłynął nam polifoniczny balsam . Napisałam polifoniczny, ale źródłem owego dźwięku był jeden tylko człowiek. Cztery lata temu nie trafiłam na taką prezentację, podejrzewam, że jeszcze nie istniała. Dowiedziałam się, że w 2006 roku na życzenie księdza Silvano Burgalassiego włoska Rada Badań Naukowych skierowała do baptysterium zespół z Laboratorium Muzyki Komputerowej pod kierunkiem Leonello Tarabelliego. W oparciu o wyniki badań skomponowano utwór na 200 osób zatytułowany „Siderisvox”, trwający 15 minut. Budowlę potraktowano jako największy instrument muzyczny na świecie. Informację o tym projekcie można przeczytać na stronie Laboratorium  , tylko w języku włoskim lub angielskim, są tam jednak zdjęcia i ilustracje dające wyobrażenie, jak geometria niezwykłej architektury sprzyja akustyce. Szczególnie interesująca jest wizualizacja baptysterium ze "zdjętą" wierzchnią kopułą. Jeszcze cztery lata temu można było pod nią wchodzić, teraz pozostaje nam wierzyć, że tak wygląda wewnętrzne sklepienie baptysterium. Dźwięk wydobyty tak nas wprowadził w stupor, że nie wiedziałyśmy, co ze sobą począć, powoli zaczęłyśmy dostrzegać piękno olbrzymiego baptysterium.

 

Wnętrze o jednym tylko przeznaczeniu: dokonywanie ceremonii chrztu, nie ma w nim więc zbyt wielu elementów.

  

Dzięki temu mamy do czynienia ze szlachetną prostotą, grą prostych brył geometrycznych, i niewielką ilością żywych barw, początkowo niemal niedostrzegalnych witraży w małych oknach.

Z galerii koniecznie trzeba podziwiać widok na Plac Cudów, mimo pokratkowanych okien.

  

Już nas przez okno przyzywała katedra.

Jakoś nie mogę sobie przypomnieć, bym ją wcześniej widziała. Wizyta ta więc była mi pierwszą. I znowu zachwyt i jęk, że tyle piękna, że człowiek nie może tego udźwignąć, że musi sobie poradzić uszlachetnieniem? Tym razem bez żadnego przewodnika, bez wcześniejszego przygotowania, swobodnie chodziłam z miejsca na miejsce podziwiając naszych przodków za kunszt i maestrię. Na koniec zostawię sobie ambonę, by klamrą jakowąś spiąć cuda, nanizane mozolnie jak koraliki na sznurek, by ich nie zgubić, by się nie rozsypały.
Zacznijmy więc od olbrzymiej lampy z brązu przypominającej gigantyczny chwost. To z nią wiąże się nazwisko Galileusza, jeszcze nastoletniego młodzieńca i jego pierwsze odkrycie naukowe o prawie izochronizmu ruchu wahadła. Ponoć zmierzył okres wahań lampy, porównując z własnym pulsem i stwierdził, że nie zależy on wcale od tego, czy wychylenie lampy jest małe, czy duże.

Mam duży problem z jakimś logicznym ujęciem tego, co zobaczyłam. Nie chcę tym razem wielce sięgać do wiedzy przewodników i albumów. Może po prostu zaproszę, byście razem ze mną powiedli wzrokiem?

Na koniec zatrzymajmy się przed kolejną amboną autorstwa Pisano, ale tym razem Giovanniego, syna Nicolo. To już zupełnie inny rodzaj rzeźby, bliski gotykowi francuskiemu.

Druga ambona tegoż rzeźbiarza jest w Pistoi w Kościele Św. Andrzeja. I tu i tam wielka precyzja detalu, starzec jest starcem, a lew ma przerażać.

Jak to się stało, że teraz potrzebujemy klucza do odczytania tej kamiennej wykładni teologicznej? Który współczesny rzeźbiarz umiałby nam wyłożyć Historię Zbawienia? Dlaczego teraz epatuje nas się formą bez treści? W tak nobliwej świątyni odczułam to jak zgrzyt widelcem po szybie, patrząc na ołtarz i pulpit w prezbiterium.

Im bardziej obcuję z dawną sztuką, tym bardziej zaczynam sobie cenić warsztat, fach, umiejętności, wiedzę artysty. Miałam na studiach takich kolegów, co ani razu nie zajrzeli do biblioteki. Może stąd potem penisy na krzyżu? Człowieczeństwo ograniczone, okaleczone?

TRZECIA KOLEJKOWICZKA

Środa po wtorku? No, tak by wypadało.

Zaczęła się w szybkim tempie i przez ponad pól dnia nie chciała ani na minutę zwolnić. Rano musiałam się wcisnąć pomiędzy godzinę otwarcia sklepu o 8.00 a wyjazd Krzysztofa na pogrzeb. W pół godziny więc zrobiłam niezbędne zakupy do ugotowania uroczystego obiadu. Potem do 9:30 przygotowałam sos z krewetek z cukinią oraz podsmażyłam wołowinę w całości owiniętą gałązkami rozmarynu. Następnie gdy tylko Krzysztof przyjechał z wyprowadzenia zwłok na Mszę pogrzebową ja pomknęłam na kurs włoskiego.

Nie mogłam przegapić rozpoczęcia, tym bardziej, że w związku z wyjazdem przepadną mi trzy lekcje. Mamy ciekawy skłąd narodowościowy. Jełsi pojawią się jeszcze dwie zapisane osoby to na kurs chodzą: trzy Polki, dwie Rumunki, dwie Rosjanki, jedna Amerykanka, jedna mieszkanka Dominikany oraz Marokańczyk. Z kursu urwałam się na 15 minut przed zakończeniem, odebrałam Aneczkę z placu w Pistoi, jeszcze ciutkę pozwiedzała i pomyszkowała wśród środowych kramów.

O 12.00 byłam gotowa do kulinarnej walki. Dzięki wielkiej pomocy Ani sprawnie uwinęłam się do 13.00. Podałam na przystawki crostini scure (wątróbkowe) oraz bresaolę z rukolą i parmezanem, skropioną cytryną. Na pierwsze było spaghetti z dwoma sosami do wyboru, krewetkowym oraz z gorgonzoli. A na drugie plastry wołowiny oraz jako sałata roszponka. Alkoholami, jak zwykle, zajmował się Krzysztof, a ja zabezpieczyłam tylko deser w postaci kremowo-brązowego sernika z ricotty. 

Dostałam piękne prezenty. Od Chryzostoma wyborne wino z mniszej piwniczki, słodkości oraz książeczki z modlitwami po włosku. Brawo! A Ryszard wypatrzył gdzieś moją ulubioną ręcznie i bajecznie kolorowo malowaną ceramikę w postaci dzbanka. Aneczka za to dodała do tego dumny storczyk. Poczułam się batrdzo obdarowana. Dodam z wyprzedzeniem dwudniowym, bo piszę wszak dopiero w piątek, że „pryncypał” poczekał z prezentem do dziś i dokładnie w imieninki wręczył mi rewelacyjny album z malarstwem miniaturowym w kodeksach. Od razu zaczęły mnie świerzbić łapki do kopiowania i malowania w stylu. Teraz jednak chyba się za to nie zabiorę. Najpierw zaległości blogowe, potem…, a potem Polska. 
Wracając do obiadu. Zasiedzieliśmy się w ogrodzie, przy łagodnym słońcu aż do 17.00. Niestety nie miałam fizycznie najlepszego dnia i jego resztę spędziłam z bólem czego się dało w łóżku.

NASTĘPNY W KOLEJCE

Wtorek, drugi po poniedziałku – jak by nie było jakaś chronologia obowiązuje.
Florencja – to zawsze dobry i słuszny kierunek.

Wstaliśmy rankiem, by jeszcze przed zarezerwowaną wizytą w Uffizi zdążyć coś skrobnąć ołówkiem. Śniadanie zjedliśmy w szczątkowej postaci, a potem pozwoliliśmy sobie na rozpustne cappuccino z cornetto i to u Paszkowskiego. Od razu dodam, że cena nie była rozpustna, gdyż nawet w tak nobliwej florenckiej kawiarni przy ladzie obowiązują ceny ustawowe, czyli zwykła espresso 0,90 €, cappuccino bodajże 1,10 €.
Na chwilę zajrzeliśmy do Kościoła Santa Maria Maggiore, by zobaczyć dzieło przypisywane pierwszemu znanemu z imienia i nazwiska artysty toskańskiemu XIII wieku Coppo di Marcovaldo. Jego uczniem był Cimabue a tego kolei Giotto. W Pistoi mamy jedno z nielicznych zachowanych jego dzieł, wyśmienty malowany krzyż. A w Santa Maria Maggiore jest coś jeszcze chyba bardziej niezwykłego i rzadko spotykanego, malowany relikwiarz. Be zwzględu na to czyjego jest autorstwa zadziwia rzadką formą. Tablica drewniana, częściowo płaskorzeźbiona w gipsie , w całości polichromowana.

Nie chcę tu się rozpisywać na jej temat, wynalazłam dużo informacj i o jej losach i restauracji. Może kiedyś innym razem pokuszę się na napisanie jakiegoś tłumaczenia na język polski.
Potem wraz z Aneczką przycupnęłyśmy przy Fontannie Neptuna na Piazza Della Signoria, każda znalazła sobie jakiś motywik i machała zawzięcie ołówkiem. A o wybór nie był trudno. Tylko czasu nie wystarczyło na dopieszczenie szczegółów, gdyż na 11:45 opiewała nasza rezerwacja do Uffizi.

Loggia dei Lanzi

Krzysztof, miast machania ołówkiem, operował aparatem śledząc "anegdotki" i wyszukując ładne detale:

Tym razem wielu zdjęć nie będzie, z racji oczywistej, od przedstawienia zawartości muzeów są albumy, nam należało tylko patrzeć. Aneczka poszła swoją drogą, a nasza wiodła najpierw ku tymczasowej wystawie poświęconej spadkobiercom Giotta. Ciekawe, bo pomysłodawcy ekspozycji chcieli udowodnić, że nieprawdą jest jakoby po śmierci znamienitego artysty powstała pustka i zaczęła się swoista dekadencja. Nas jednak nie przekonali. Widać było martwe naśladownictwo. Coraz bardziej wynaturzony styl. Choć, szczerze się przyznam, że gdyby nie porównywać tych dzieł z Giotto, to i tak wszystkie niemal wystawione prace z chęcią widziałabym na swoich ścianach. Tylko Giotto di Maestro Stefano, zwany Giottino wniósł według mnie coś absolutnie nowego, nie będąc jedynie naśladowcą mistrza. Jego postaci mają niezwykłe grymasy na twarzy. Opłakiwanie Chrystusa to nie tylko układ ciał i gestów to żywa mimika. Zmarszczone czoło, ściągnięte brwi, rumieniec na twarzy, prawie wściekłość na oprawców za zaistniałą sytuację, albo wręcz przeciwnie, zamyślenie, bladość i otępiały wzrok, to faktycznie godne malarstwo ucznia tak zacnego mistrza. Nie czuję się krytykiem ani historykiem sztuki, zapewne układający wystawę „L’Eredità di Giotto” wiedzieli, co robią. Z chęcią bym wróciła na tę wystawę jeszcze raz, ale niestety za późno ją zobaczyłam. Ze względu na wyjazd do Polski już nie zdążę do czasu jej zamknięcia. Pozostaje mi mieć nadzieję, że strona http://www.ereditadigiotto2008.it jeszcze trochę będzie funkcjonowała w internecie.
Nie chciałam zanieczyszczać sobie wrażeń, ale zaraz w sąsiadującej sali byli tzw. caravaggioniści na czele z ich mistrzem. Koniecznie musiałam sprawdzić, na ile wiernie udało mi się kiedyś skopiować „Głowę Meduzy”. Chyba wszelkie reprodukcje, którym się posłużyłam przy malowaniu pochodziły sprzed renowacji tej niezwykłej tarczy. Tutaj światło błyskało takimi niuansami, że pomarzyć tylko o skopiowaniu. A to odbicie na mokrych zębach, a to lśniące węże. Wróciłam do domu i popatrzyłam na matową nieudolną kopię i miałam ochotę wziąć ją ze sobą do Uffizi i poprawić wszystko na miejscu pod czujnym okiem pozbawionej głowy Meduzy.
Tymczasem lekko zgłodniałam, więc poszliśmy do baru w muzeum. Jeśli nie chcecie stracić tam fortuny, to kupujcie nie przy stoliku. Bodajże trzy lata temu zamówiłam rozrzutnie cappuccino, co kosztowało mnie „jedyne” 4,50€. Za miejsce i widok z konsumpcją się płaci.
Na szczęście tuż obok jest taras bez stolików i można na nim dowolnie sobie przebywać, z czego skrzętnie skorzystałam.

Aneczka mnie tu odnalazła i chwilę odpoczęła pomiędzy jednym zachwytem a drugim.

Krzysztof poszedł jednak jeszcze nawrócić się na Botticellego a ja hyc! Za ołówek i usiłowałam zmierzyć się z żabią perspektywą. Sukces żaden, ale szkic powstał.

Niestety z powodu śmierci parafianki, u której na szczęście Krzysztof zdążył być w niedzielę, nie mieliśmy już czasu na przyjęcie zaproszenia Aneczki na coś słodkiego we Florencji. Po drodze „tylko” wsunęliśmy lody. Polecam mandarynkowe. To moje odkrycie!
Przyuważyliśmy też dwie młode pary z Japonii. Chyba jakaś moda na zawieranie tu śłubów. Ciekawe, czemu nie biorą ich we własnych strojach tradycyjnych?